Fibula Kırığı Tedavisi: Kamış Kemiği Kırığında Plak, Vida ve Rehabilitasyon Uzman Rehberi

Fibula Kırığı Nedir?

Fibula kırığı; bacağın dış (lateral) tarafında yer alan, tibiaya paralel uzanan, klinikte kamış kemiği olarak da bilinen fibulanın herhangi bir düzeyde kırılmasıdır. Fibula; vücut ağırlığının yalnızca yaklaşık %10-17'sini taşır; ancak ayak bileği stabilitesinin sağlanması, sindesmoz kompleksinin bütünlüğü, peroneal kasların köken alması ve peroneal sinirin proksimal komşuluğu nedeniyle fonksiyonel önemi büyüktür.

Anatomik olarak fibula üç bölgede incelenir: proksimal fibula (baş ve boyun), fibula cismi (diafiz) ve distal fibula (lateral malleol). Klinikte en sık görülen alt tip; ayak bileği kırıklarına eşlik eden distal fibula (lateral malleol) kırığıdır ve Weber sınıflamasına göre yönetilir. İzole fibula cisim kırığı görece sessiz seyredebilir; ancak Maisonneuve tipi yaralanmada tanı gecikebilir.

Ortopedi Tedavisi editoryal ekibi olarak vurgularız ki bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; bireysel klinik karar mutlaka ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurularak alınmalıdır.

Fibula Anatomisi ve Biyomekaniği

Fibula; proksimalde tibia lateral kondili ile proksimal tibiofibular eklemi (PTFJ), distalde tibia insisura fibularis ile distal tibiofibular eklemi (sindesmoz) yapar. Distal uçta lateral malleol, ayak bileği mortisinin dış duvarını oluşturur ve talusun lateral rotasyonunu sınırlar.

Ligamentöz kompleks; anteriorde AITFL (anterior inferior tibiofibular ligament), posteriorda PITFL, arasında transvers tibiofibuler ve interosseöz membran, ayak bileği lateralinde ATFL, CFL ve PTFL ligamentlerinden oluşur. Sindesmoz kompleksi tibia ve fibulayı distal olarak birleştiren dinamik bir yapıdır; yürüme sırasında 1-2 mm fizyolojik hareket sağlar.

Peroneal sinir; fibula boynu çevresinde yüzeysel olarak seyreder; hemen buradan yüzeysel ve derin peroneal sinirlere ayrılır. Proksimal fibula kırıklarında sinir; bası, gerilme veya penetran yaralanma ile hasar görebilir. Fibulanın kanlanması nutrisyon arteri (fibula cisim orta 1/3 bölgesinden girer) ve periosteal ağdan sağlanır; bu vasküler paternin bilinmesi fibula flep cerrahisi ve kaynamama yönetiminde önemlidir.

Fibulanın biyomekaniğinde en kritik iki nokta; ayak bileğinde lateral malleolün talus stabilitesi için 'blok' işlevi ve sindesmoz kompleksinin ayak bileği yükünü tibia-fibula-talus arasında dağıtmasıdır. Fibula kısalığı veya rotasyonel malredüksiyonu; talusun laterale kaymasına ve tibiotalar eklem yüzeyinde patolojik tepe basınca yol açar, bu da erken post-travmatik osteoartritin başlıca nedenidir.

Epidemiyoloji ve Küresel Yük

Ayak bileği kırıkları; erişkin popülasyonda en sık görülen alt ekstremite kırıkları arasındadır; insidansı 100.000'de 100-190 aralığındadır. Bu kırıkların büyük çoğunluğunda distal fibula (lateral malleol) tutulumu vardır. İzole distal fibula kırığı; tüm ayak bileği kırıklarının yaklaşık %60-70'ini oluşturur. Bimalleoler ve trimalleoler kırıklar geri kalan olguları oluşturur.

Yaş dağılımı bimodaldir; genç erişkinde spor ve yüksek enerjili travma, yaşlıda düşük enerjili düşme başlıca nedendir. Kadınlarda menopoz sonrası osteoporotik ayak bileği kırığı insidansı belirgin artar. Fibula stres kırığı; koşucularda, uzun mesafeli yürüyüş yapan askerlerde ve balerinlerde görülür.

Diyabetik nöropati, obezite, sigara, kortikosteroid kullanımı ve osteoporoz; distal fibula kırığında yara komplikasyonları ve yumuşak doku enfeksiyon oranını artıran temel risk faktörleridir. Diyabetik hastada distal fibula ORIF sonrası derin enfeksiyon oranı %10-15'e ulaşabilir; intramedüller fibula çivisi bu grupta tercih edilir.

Belirtiler ve Muayene

Fibula kırığı klinik olarak lokalize ağrı, şişlik, ekimoz ve yürürken yük verememe ile prezente olur. İzole fibula cisim kırığında yürüme genellikle tolere edilir; tibia yük taşıma görevini sürdürür. Ayak bileğinde eşlik eden fibula kırığında deformite, mortise açıklığı ve cilt gerginliği belirgindir.

• İnspeksiyon: Lateral malleol çevresinde şişlik, ekimoz, cilt gerginliği ve fraktür fliktenaları; deplasman ve deformite. Cilt bütünlüğü mutlaka değerlendirilmeli; içeriden dışarıya küçük bir cilt açıklığı bile açık kırık habercisi olabilir.
• Palpasyon: Fibula cismi, proksimal fibula (fibula başı-boyun), distal fibula, sindesmoz seviyesinde tibia ön yüzü hassasiyeti; medial bilek (deltoid); Ottawa ankle rules değerlendirmesi.
• Sindesmoz muayenesi: Squeeze testi (baldır orta 1/3'ünde sıkıştırıldığında ayak bileği ağrısı), external rotasyon stres testi (nötr diz-ayak bileğinde ayağın dış rotasyonu ile sindesmoz ağrısı), Cotton testi.
• Peroneal sinir muayenesi: Ayak dorsifleksiyon ve eversiyon gücü, 1. web boşluğu duyusu (derin peroneal), ayak dorsum duyusu (yüzeysel peroneal). Proksimal fibula kırıklarında rutin değerlendirilir.
• Peroneal tendon değerlendirmesi:Lateral malleol arkasında peroneal tendon subluksasyonu / ağrısı; özellikle uzun süredir kronik ayak bileği yaralanması olan hastada.
• Damar muayenesi: Dorsalis pedis ve tibialis posterior nabızları; şüphede ABI ve Doppler.

Görüntüleme

Ayak bileği radyografisi: AP, lateral ve mortise projeksiyonları standarttır. Mortise grafisi; medial açıklık, tibiofibuler klar açıklık ve overlap değerlendirmesinde kritiktir. Medial açıklık >4 mm veya talar shift sindesmoz yaralanması ve/veya deltoid rüptürünü düşündürür.

Tam boy bacak radyografisi:Maisonneuve şüphesi olan her medial malleol veya izole deltoid yaralanmasında zorunludur; proksimal fibula kırığı atlanmamalıdır.

Bilgisayarlı tomografi (BT): Kompleks distal fibula kırığı, pilon kırığı eşliği, sindesmoz malredüksiyon şüphesi ve postoperatif sindesmoz değerlendirmesinde kullanılır. Bilateral BT ile fibula rotasyonu kantitatif değerlendirilebilir.

MR: Sindesmoz ligament yaralanması, deltoid ligament rüptürü, peroneal tendon patolojisi, osteokondral talus lezyonu ve okült/stres kırıklar için ideal yöntemdir. Fibula stres kırığında MR radyografi normalken lezyonu erken saptar.

Stres radyografisi: Gravity stres veya external rotasyon stres grafisi; stabil vs instabil Weber B ayrımında kullanılır. Stres altında medial açıklık artışı instabiliteyi gösterir.

İntraoperatif 3D floroskopi: Sindesmoz redüksiyon değerlendirmesinde 2026 pratiğinde standart hale gelmiştir; malredüksiyon oranını düşürür.

Sınıflamalar

Weber (Danis-Weber) Sınıflaması

• Tip A: Sindesmoz altı; transvers avülsiyon paterni. Sindesmoz sağlamdır. Genellikle stabil, konservatif tedavi.
• Tip B: Sindesmoz seviyesinde; spiral/oblik. Sindesmoz kısmi hasarlı olabilir. Stabilite gravity stres ile değerlendirilir; deplase/instabil olanlar cerrahi.
• Tip C: Sindesmoz üstü. Sindesmoz ve interosseöz membran yaralanması sıklıkla eşlik eder. Neredeyse her zaman cerrahi. Maisonneuve varyantı proksimal fibulaya kadar uzanır.

Lauge-Hansen Sınıflaması (Mekanizmaya Göre)

• Supination-Adduction (SA):Transvers lateral malleol + vertikal medial malleol.
• Supination-External Rotation (SER):En sık; spiral distal fibula, sindesmoz, medial tutulum aşama aşama gelişir.
• Pronation-Abduction (PA): Sindesmoz üstü kama fibula, transvers medial malleol.
• Pronation-External Rotation (PER):Maisonneuve tipi yüksek fibula kırığı ve tam sindesmoz yaralanması.

AO/OTA Sınıflaması

Fibula = 4F kodu; 4F1 proksimal, 4F2 diafiz, 4F3 distal (lateral malleol) olarak alt tiplendirilir. Distal grup (4F3) sindesmoz ilişkisine göre A/B/C gruplarına ayrılır ve Weber sınıflamasıyla örtüşür.

Gustilo-Anderson (Açık Kırık)

Tip I (<1 cm temiz), Tip II (1-10 cm orta), Tip IIIA (>10 cm veya ciddi kirlilik, örtüm mümkün), Tip IIIB (yumuşak doku örtümü yok, flep gerekir), Tip IIIC (arteryel yaralanma). Fibula açık kırıkları çoğunlukla tibia açık kırığına eşlik eder.

Acil Yaklaşım ve İlk Müdahale

Acil serviste ATLS temelli değerlendirme sonrası bacak muayenesi tekrarlı olarak yapılır. Ayak bileği ve/veya bacakta ciddi deformite varsa hızlıca redüksiyon ve splint uygulanır; cilt gerginliği ve nörovasküler bası önlenir. Dislokasyonlu ayak bileği kırığı acilen redükte edilmelidir; aksi halde talusun cilde bası cilt nekrozuna yol açar.

• Kapalı redüksiyon ve splint:Yumuşak doku iyileşmesi ve ödemi azaltmak için posterior U ve stirrup splint kombinasyonu uygulanır. Wrinkle testi pozitifleşene kadar ORIF ertelenebilir.
• Elevasyon ve buz: Bacak kalp seviyesinin üstünde tutulur; ilk 48 saat aralıklı buz uygulaması.
• DVT profilaksisi: Yüksek riskli hastalarda LMWH standarttır; walker boot ve immobilizasyon süresi risk hesaplamasında dikkate alınır.
• Açık kırıkta: İlk 1 saatte IV antibiyotik (Gustilo I-II'de sefazolin; III'de aminoglikozit ekleme; kirli yaralanmada penisilin), tetanoz profilaksisi, steril örtüm ve 6-24 saat içinde debridman.
• Peroneal sinir muayenesi:Proksimal fibula kırıklarında ve dislokasyonlu ayak bileği kırıklarında rutin ve tekrarlanan değerlendirme.

Distal Fibula (Lateral Malleol) Kırığı

Distal fibula kırığı; en sık görülen fibula kırığıdır. Tedavi kararı Weber sınıflamasına, ayak bileği stabilitesine ve yumuşak doku durumuna göre verilir.

• Weber A (izole, deplasmansız):Walker boot ile 4-6 hafta korumalı yük; çoğunlukla konservatif.
• Weber B stabil: Deplasmansız, medial açıklık normal, gravity stres negatif; walker boot ile konservatif tedavi. 2 hafta sonra kontrol radyografisi ile ikincil deplasman dışlanır.
• Weber B instabil: Gravity stres pozitif, medial açıklık >4 mm veya ikincil deplasman: ORIF önerilir. Anteroposterior lateral yaklaşım; 1/3 tübüler plak, kilit plak veya lag vida + nötralizasyon plağı. Alternatif; posterior anti-glide plaklama (bikortikal, biyomekanik olarak daha güçlü, yara komplikasyonu daha az).
• Weber C: Sindesmoz üstü; sindesmoz yaralanması sıklıkla eşlik eder. Fibula ORIF (kilit plak) + sindesmoz stabilizasyonu (vida veya TightRope/suture button).
• Osteoporotik yaşlı hasta:İntramedüller fibula çivisi; küçük insizyon, minimal yumuşak doku hasarı, hızlı iyileşme, düşük yara komplikasyon oranı sağlar. 2026 pratiğinde yaşlıda tercih giderek artmaktadır.

Fibula uzunluğu, rotasyonu ve talokrural açının restorasyonu talus altındaki eklem yükünü doğru dağıtır. Malredüksiyon; post-travmatik osteoartrit için en güçlü risk faktörüdür.

Sindesmoz Yaralanması ve Fiksasyon

Sindesmoz; tibia ve fibulayı distalde birleştiren ligamentöz komplekstir. Yaralanma genellikle ayak bileği dış rotasyon veya pronasyon zorlaması ile oluşur; Weber C ve yüksek Weber B kırıklarında sıklıkla eşlik eder.

Tanı kriterleri: Ayak bileği mortise grafisinde medial açıklık >4 mm, tibiofibuler klar açıklık >6 mm, tibiofibuler overlap <1 mm, external rotasyon stres testi pozitifliği ve intraoperatif Cotton testi. Postoperatif BT ile bilateral karşılaştırma; malredüksiyon değerlendirmesinde altın standarttır.

Fiksasyon seçenekleri:

• Sindesmoz vida: 3.5 mm veya 4.5 mm kortikal vida; 3-4 kortikal geçiş standarttır. Ayak bileği maksimal dorsifleksiyonda (talus mortis içinde geniş) uygulanmalıdır. Vida çıkarma zamanlaması tartışmalıdır; 8-12 haftada rutin çıkarma bir dönem standarttı, ancak 2026 rehberlerinde asemptomatik hastada vidanın yerinde bırakılmasına eğilim artmıştır.
• TightRope / Suture Button:Esnek fiksasyon; sindesmozun fizyolojik hareketine izin verir, malredüksiyon oranını azaltır, erken yüklenmeye olanak verir. Meta- analizler; TightRope'un daha iyi fonksiyonel skor ve daha düşük malredüksiyon oranı sağladığını gösterir. 2026'da tercih edilen yöntemdir.
• Kombinasyon: Vida + suture button seçili kompleks olgularda.

Sindesmoz redüksiyonu; direkt görüş, mortise radyografi ve intraoperatif 3D BT/floroskopi ile değerlendirilir. Fibulanın posterior insisura fibularise doğru itilerek redükte edilmesi ve clamp yerleştirilmesi kritik detaylardır. Malredüksiyon %20-40 oranında bildirilmiştir; intraoperatif BT ile bu oran %5'in altına iner.

Maisonneuve Kırığı

Maisonneuve kırığı; ayak bileği dış rotasyon zorlaması sonucu, medial malleol kırığı veya deltoid ligament rüptürü ile birlikte proksimal fibula (genellikle fibula boynu) kırığının görüldüğü kompleks yaralanmadır.

Klinik tuzaklar: İzole medial bilek ağrısında ayak bileği radyografisi tanı koymaz; proksimal fibula değerlendirilmezse Maisonneuve atlanır. Bu nedenle her Weber C eş değeri deltoid/medial malleol yaralanmasında bacak tam boy radyografi zorunludur.

Tedavi:

• Medial malleol kırığında ORIF (2 kanüle vida veya küçük plak).
• Deltoid rüptüründe primer tamir veya sindesmoz stabilizasyonu ile fonksiyonel tamir.
• Sindesmoz stabilizasyonu; TightRope tercih edilir; alternatif olarak 2 vida ile fiksasyon.
• Proksimal fibula kırığı; genellikle cerrahi gerektirmez. Peroneal sinir izlemi rutindir; yaralanma varsa EMG ile takip.

Proksimal Fibula ve Peroneal Sinir

Proksimal fibula kırıkları; izole olarak nadirdir ve genellikle Maisonneuve, PLC (posterolateral köşe) yaralanması veya diz dislokasyonu eşliğinde görülür. Peroneal sinir yaralanması riski yüksektir (izole proksimal fibula kırığında %10- 15; PLC ve diz dislokasyonu eşliğinde %30-40).

Klinik: Ayak dorsifleksiyon ve eversiyon zayıflığı (foot drop), 1. web boşluğu duyusunda azalma, ayak dorsum duyusunda azalma. Tekrarlayan muayene şarttır.

Tedavi:

• İzole, kapalı ve deplasmansız proksimal fibula kırığı: konservatif tedavi; walker boot ve kısmi yük.
• Proksimal tibiofibular eklem dislokasyonu: kapalı redüksiyon ve kısa immobilizasyon; kronik olgularda cerrahi.
• Peroneal sinir yaralanması: neurapraksi çoğunlukla 6-12 haftada spontan düzelir; AFO ile ayak düşmesi yönetimi. 3-6 ay içinde iyileşme yoksa EMG ve gerekirse eksplorasyon. Aksonotmezis ve nörotmezis'te sinir onarımı veya tenodez seçilir.
• PLC / diz dislokasyonu eşliğinde: PLC anatomik rekonstrüksiyonu ve gerektiğinde peroneal sinir eksplorasyonu ve dekompresyon.

Tibia Pilon Kırığında Fibula

Tibia pilon kırığında iki aşamalı yönetimin ilk basamağı fibula anatomik plaklamasıdır:

• Aşama 1 (0-2 gün): Fibula lateral yaklaşım; anatomik kilit plak ile fibula uzunluğu, rotasyonu ve talokrural eksen restore edilir. Ardından tibia için köprü eksternal fiksatör (tibia-kalkaneus).
• Aşama 2 (10-21 gün): Wrinkle testi pozitifleştiğinde tibia definitif ORIF.

Fibula plak insizyonu ile tibia anteromedial / anterolateral insizyonu arasında minimum 7 cm cilt köprüsü korunmalıdır; aksi halde cilt nekrozu ve derin enfeksiyon riski artar. Bazı merkezler; pilon kırığında fibula plaklamasını ertelemekte veya intramedüller fibula çivisi kullanmayı tercih etmektedir; bu yaklaşımlar yumuşak doku komplikasyon oranını daha da düşürmektedir.

Fibula Stres Kırığı

Fibula stres kırığı; tekrarlayan mikrotravma sonucu distal fibula 1/3 metafizinde en sık görülür. Koşucular, uzun mesafe yürüyüş yapan askerler, balerinler ve yeni antrenman rejimine giren sporcularda tipiktir.

Belirtiler: Egzersizle artan, istirahatte azalan ağrı; lokalize hassasiyet. Radyografi erken dönemde normal olabilir; periosteal reaksiyon ve translusen çizgi haftalar sonra belirir. MR erken tanı için altın standarttır; kemik ödemi ve stres reaksiyonu görülür.

Tedavi: Aktivite modifikasyonu (yükü %50 azaltma), walker boot 4-6 hafta, kalsiyum ve D vitamini optimizasyonu, kadın atletlerde RED-S sendromu tarama (menstrüel düzensizlik, düşük enerji mevcudiyeti), yavaş yeniden yükleme programı. Cerrahi tedavi neredeyse hiç gerekmez.

Açık Fibula Kırığı

Açık fibula kırığı; genellikle açık tibia kırığına eşlik eder. Gustilo-Anderson sınıflaması yol gösterir:

• Tip I (<1 cm): Sefazolin, debridman, kesin ORIF (plak) veya İM fibula çivisi güvenli.
• Tip II (1-10 cm): Sefazolin, debridman ve stabilizasyon; yumuşak doku takibi.
• Tip IIIA-B: Aminoglikozit eklenmesi, seri debridman, gerektiğinde flep, 'fix and flap' erken örtüm.
• Tip IIIC: Arteryel yaralanma; revaskülarizasyon + stabilizasyon.

Antibiyotik yüklü kalsiyum sülfat boncuklar ve NPWT yardımcı yöntemlerdir. Fibula flep cerrahisinde (tibia veya humerus rekonstrüksiyonu için) fibulanın rutin çıkarımı ayrı bir konudur.

Çocukta Fibula Kırığı

Çocuk fibula kırığı; en sık distal fibula fizeal yaralanması olarak görülür.

• Salter-Harris Tip I ve II:Deplasmansız olgularda kısa bacak yürüme alçı veya walker boot ile 3-4 hafta.
• Salter-Harris Tip III-IV:Deplase olgularda anatomik redüksiyon şarttır; transepifizeal kanüle vida veya k-teli ORIF. Kump lezyonu (prematüre fizeal kapanma) riski nedeniyle uzun süreli takip.
• İzole fibula cisim kırığı:Çok nadirdir; deplasmansızsa alçı ile iyileşir.
• Proksimal fibula kırığı: Peroneal sinir muayenesi kritiktir. Genellikle konservatif tedavi.

Cerrahi Teknikler ve İpuçları

Lateral Malleol Anatomik Plaklama

Hasta sırtüstü, iyi tarafın altında yumuşak destek, turnike uygulanır. Lateral direkt yaklaşımla fibula açığa çıkarılır; peroneal tendonlara zarar vermemek için insizyon fibula posterior kenarının 1 cm anteriorundadır. Kırık redüksiyonu; lag vida (2.7 veya 3.5 mm) + nötralizasyon plağı veya anatomik kilit plak ile yapılır. Uzunluk, rotasyon ve talokrural açı kontrolü mortise grafisinde yapılır. Distal vida sayısı osteoporotik hastada minimum 3'tür.

Posterior Anti-Glide Plaklama

Weber B kırıklarında; hasta lateral dekübitte, fibula posterolateral yaklaşımla açığa çıkarılır. Plak posterior kortekse yerleştirilir ve kırığın proksimal fragmanına 'anti-glide' etki yapar. Biyomekanik olarak lateral plaklamaya göre daha güçlü, yara komplikasyonu daha az bildirilir. Peroneal tendon irritasyonu geç dönemde ortaya çıkabilir; implant çıkarma seçili olgularda gerekir.

İntramedüller Fibula Çivisi

Distal fibula ucundan (lateral malleol tepesinden) perkütan giriş; guide-teli, rimleme (opsiyonel) ve çivi yerleştirme. Distal ve proksimal kilit vidaları ile stabilizasyon. Osteoporotik yaşlı, diyabetik, ince ciltli ve yumuşak doku sorunlu hastada tercih edilir. Küçük insizyon (yara komplikasyonu düşük), minimal periosteal disseksiyon, erken yükleme avantajlarıdır. Rotasyon kontrolü sınırlıdır; bu nedenle spiral ve rotasyonel olarak instabil kırıklarda dikkat gerekir.

Sindesmoz Fiksasyon Teknikleri

Ayak bileği maksimal dorsifleksiyonda; fibula klar bir şekilde insisura fibularise oturtulur; tepesinden ayak bileği eklem yüzeyinin 2-4 cm proksimalinde 30 derece anteriorden posteriore eğim ile vida veya TightRope yerleştirilir. İntraoperatif mortise grafisi; ideal redüksiyonun kontrolüdür. Postop BT bilateral karşılaştırma gold standarttır.

Peroneal Sinir Koruma

Proksimal fibula kırıklarında ve PLC cerrahisinde peroneal sinir mutlaka eksplore edilir; retrakte bası önlenir; iğne diseksiyonundan kaçınılır. Sinirin serbestleştirilmesi ve gerektiğinde dekompresyonu geç dönem foot drop riskini azaltır.

Komplikasyonlar ve Yönetimi

Erken Komplikasyonlar

• Yara komplikasyonu ve cilt nekrozu:Distal fibula lateral plaklamasında %2-15; yaşlı, diyabetik, sigara içen ve osteoporotik hastada yüksektir. İntramedüller fibula çivisi bu riski belirgin azaltır.
• Enfeksiyon: Yüzeysel ve derin; aktif takip, kültür ve antibiyoterapi ile yönetilir.
• Peroneal sinir yaralanması:Proksimal fibula kırığı, PLC cerrahisi ve genişletilmiş posterolateral yaklaşımlarda risklidir.
• Sindesmoz malredüksiyonu:En kritik erken problem; intraoperatif 3D BT ile kontrol edilir.
• DVT/PE: LMWH profilaksisi ve erken mobilizasyon.

Geç Komplikasyonlar

• Post-travmatik osteoartrit:Sindesmoz malredüksiyonu, fibula kısalığı ve rotasyonel malunion başlıca nedenlerdir. Konservatif yönetim başarısız olduğunda ayak bileği artrodezi veya total ankle replacement seçili olgularda.
• Kaynamama: Nadirdir; Weber C ve pilon eşliği olgularında görülür. Dinamizasyon, revizyon plaklama, otogreft (RIA), BMP-2 seçenekleri.
• Malunion: Fibula kısalığı ve rotasyonel malposisyon; korrektif fibula osteotomisi ile düzeltilir.
• Peroneal tendon patolojisi:Posterior anti-glide plakta implant irritasyonu; tendon tenosinoviti ve subluksasyon; implant çıkarma ve retinaküler tamir.
• İmplant hassasiyeti: İnce ciltli hastada palpe edilen plak; simptomatik olgularda kaynama sonrası çıkarma.
• KRAS/CRPS: Multidisipliner ağrı yönetimi ve erken rehabilitasyon.

Rehabilitasyon

Rehabilitasyon; postoperatif ilk günde başlar ve dört fazda yürütülür:

• Faz 1 (0-2 hafta): Ödem yönetimi, elevasyon, ayak parmakları ve diz ROM, izometrik peroneal ve tibial kas aktivasyonu, walker boot ile korumalı yük (implanta göre). Yara bakımı.
• Faz 2 (2-6 hafta): Ayak bileği ROM (dorsifleksiyon-plantar fleksiyon; sindesmoz fiksasyonu takılı olgularda 6 hafta sonrasında inversiyon-eversiyon eklenir), kalibre yüklenme, peroneal ve tibial kas kuvvetlendirme, walker boot'tan ayakkabıya geçiş.
• Faz 3 (6-12 hafta): Tam yük, tam ROM hedefi, denge ve propriosepsiyon (wobble board, tek ayak duruş), ayak bileği stabilizasyon egzersizleri.
• Faz 4 (3-6 ay): Koşu-sıçrama progresyonu, plyometrik, sportif drill, fonksiyonel test bataryası ve güvenli spora dönüş kararı.

Sindesmoz vida takılan olgularda geleneksel olarak 8-12 hafta korumalı yük önerilirken, esnek fiksasyon (TightRope) olgularında daha erken agresif rehabilitasyon uygulanabilir. Peroneal sinir yaralanmasında AFO ve nöromuskuler yeniden eğitim eklenir. Ayak bileği ligament instabilitesi eşliğinde ise peroneal kas kuvvetlendirme, propriosepsiyon ve stabilizasyon egzersizleri uzun süre vurgulanır.

Yapay Zeka ve 2026 Klinik Pratiği

Yapay zeka 2026'da fibula kırığı yönetiminin çoğu basamağına entegre olmuştur:

• Görüntü analizi: Konvolüsyonel sinir ağları radyografide okült distal fibula kırığı, stres kırığı ve Maisonneuve varyantı tespitinde yüksek duyarlılıkla çalışır. Ottawa ankle rules ile birlikte kullanıldığında gereksiz görüntüleme oranı azalır.
• Otomatik sınıflama: Weber ve Lauge-Hansen tabanlı otomatik sınıflama; tibiofibuler klar açıklık, medial açıklık ve overlap otomatik ölçümü.
• Sindesmoz malredüksiyon skoru:BT tabanlı bilateral fibula pozisyonu analizi; intraoperatif geri bildirim ile malredüksiyon oranı düşer.
• Fibula uzunluğu ve talokrural açı:Otomatik ölçüm ve postop kalite kontrol algoritmaları.
• Peroneal sinir risk skorlaması:Proksimal fibula kırığı ve PLC cerrahisinde risk hesaplama.
• İmplant seçim destek: İntramedüller fibula çivisi vs plaklama vs anti-glide plak arasında karar destek algoritmaları.
• Giyilebilir sensörler: Yürüyüş simetrisi, ayak bileği ROM ve yük verme takibi evde yapılır; rehabilitasyon protokolüne kişiselleştirilmiş geri bildirim sağlar.
• Osteoartrit erken uyarı:Postop görüntüleme ve klinik veriden erken dönem eklem hasarı prediksiyonu.

Yapay zeka; deneyimli ortopedi cerrahının yerine geçmeyen bir karar destek katmanıdır. Klinik yargı, hasta-doktor iletişimi ve etik değerler her zaman önceliklidir.

Sık Sorulan Sorular