Parsiyel Diz Protezi (UKA) · 2026 Klinik Rehber

Parsiyel Diz Protezi: Endikasyondan Robotik-YZ Destekli Hasta-Spesifik Uygulamaya, Minimal İnvaziv Teknikten Uzun Dönem Sağkalıma Uzman Rehber

Parsiyel diz protezi (unikondiler diz artroplastisi — UKA) 2026 pratiğinde artık "TKA'nın küçük kardeşi" değil, hasta-spesifik anatomi ve biyomekaniğe göre kişiselleştirilen bağımsız bir hassas cerrahi disiplinidir. Robotik-YZ destekli navigasyon (Mako Partial Knee, ROSA Knee, CORI, VELYS), mobil ve sabit bearing tasarım seçenekleri, minimal invaziv kuadriseps koruyucu yaklaşım, ERAS ile aynı gün taburculuk ve multimodal analjezi modern pratiğin standart parçalarıdır. Kozinn-Scott klasik kriterleri modern genişletilmiş endikasyonlarla güncellenmiş; genç aktif hastalar, sporcular ve obez hastalar dahi doğru seçim ve robotik teknoloji ile başarıyla UKA adayı olabilmektedir. Bu 5000+ kelimelik uzman rehberde UKA'nın her aşaması endikasyondan uzun dönem sağkalıma ve revizyon senaryolarına kadar derinlemesine ele alınmıştır.

Güncelleme: 17 Temmuz 2026 ~55 dk okuma Editoryal inceleme yapıldı Kaynak temelli içerik

Kısa özet (TL;DR)

  1. Parsiyel diz protezi (UKA) izole kompartıman gonartrozunda TKA'ya alternatif olarak; daha küçük kesi, daha az kemik rezeksiyonu, daha hızlı iyileşme, daha doğal diz hissi ve daha yüksek FJS-12 skorları sunar.
  2. Kozinn-Scott klasik kriterleri modern genişletilmiş endikasyonlarla güncellenmiş; genç aktif hastalar, sporcular ve VKİ >30 hastalar doğru seçim ve robotik teknoloji ile UKA adayı olabilmektedir.
  3. Robotik-YZ destekli UKA (Mako Partial Knee, ROSA Knee, CORI, VELYS) implant yerleşim doğruluğunu manuel UKA'ya göre outlier oranını %20-30'dan <%1'e indirir; 10 yıl sağkalımı %92-95'e ulaştırır.
  4. Mobil bearing (Oxford) ve sabit bearing tasarımlar arasında uzun dönem sağkalım açısından anlamlı fark yoktur; cerrah deneyimi ve hasta anatomisi belirleyicidir.

Parsiyel Diz Protezi Nedir?

Parsiyel diz protezi (unikondiler diz artroplastisi — UKA); dizin üç kompartımanından (medial, lateral, patellofemoral) yalnızca birinin osteoartrit veya fokal kıkırdak hasarı nedeniyle hasarlı olduğu izole gonartroz olgularında, o kompartımanın metal alaşım (kobalt-krom veya oksidize zirkonyum — Oxinium) femoral komponent ve yüksek yoğunluklu çapraz bağlı polietilen (HXLPE veya E-vitamin infüze) tibial insert ile yenilenmesi işlemidir. Sağlıklı kompartımanlar, ön çapraz bağ (ACL), arka çapraz bağ (PCL), menisküsler ve kollateral bağlar tamamen korunur. Bu "yüzey değişimi" yaklaşımı doğal diz kinematiğini büyük ölçüde muhafaza eder ve hastalar sıklıkla implantın varlığını unutur (Forgotten Joint Score — FJS-12 yüksek).

2026 pratiğinde UKA artık TKA'nın "küçük kardeşi" veya geçici bir çözüm olarak görülmemekte; hasta-spesifik anatomi, biyomekanik ve aktivite hedeflerine göre kişiselleştirilen bağımsız bir hassas cerrahi disiplini haline gelmiştir. Robotik-YZ destekli platformlar (Mako Partial Knee, ROSA Knee, CORI, VELYS) preoperatif BT tabanlı 3D planlama ile hasta-spesifik implant boyut ve yerleşimi, milimetrik kemik kesim doğruluğu ve intraoperatif dinamik ligament denge ölçümü sağlar; overcorrection'dan kaçınarak karşı kompartıman progresyonu riskini azaltır. Bu evrim, UKA endikasyon aralığını Kozinn-Scott klasik kriterlerinin ötesine genişletmiş, genç aktif hastalar ve sporcular dahi güvenle UKA adayı olabilecek hale gelmiştir.

Endikasyon ve Hasta Seçimi

UKA endikasyonu; klasik Kozinn-Scott kriterleri (1989) ve modern genişletilmiş endikasyonlarla belirlenir. Doğru hasta seçimi UKA'nın uzun dönem başarısında en belirleyici faktördür.

Klasik Kozinn-Scott kriterleri:

  • İzole medial veya lateral kompartıman gonartrozu (radyografik ve intraoperatif doğrulama).
  • İntakt ön çapraz bağ (ACL) — pivot-shift ve Lachman testleri negatif; MRI'da ACL kontinüitesi.
  • Korunmuş hareket açıklığı: ROM >110°, fleksiyon kontraktürü <10°.
  • Sabit ve düzeltilebilir deformite: varus <10-15°, valgus <10°.
  • İntakt kollateral bağlar (MCL, LCL) ve karşı kompartıman kıkırdak yüzeyi.
  • Yaş >60, VKİ <30, düşük-orta aktivite düzeyi (klasik kriter — modern kanıtlarla revize edildi).

Modern genişletilmiş endikasyonlar (2026):

  • Yaş sınırı belirleyici değildir; 55 yaş altı genç aktif hastalarda doğru seçim ve robotik teknoloji ile UKA güvenle uygulanır.
  • VKİ >30 obez hastalarda modern kanıtlar UKA'nın TKA'ya göre benzer sağkalım ve daha yüksek PROMs sunduğunu göstermektedir.
  • Sporcularda ve aktif profesyonellerde UKA'nın daha doğal diz kinematiği ve daha yüksek spora dönüş oranı avantajı vardır.
  • Kondrokalsinoz (pirofosfat artropatisi) izole kompartımanı etkiliyorsa UKA kontrendike değildir.
  • Erken patellofemoral tutulum (Ahlback grade <3) izole medial UKA için mutlak kontrendikasyon değildir.

Kontrendikasyonlar

Mutlak kontrendikasyonlar:

  • Aktif lokal veya sistemik enfeksiyon.
  • ACL yetersizliği (özellikle mobil bearing UKA için) — kombine ACL rekonstrüksiyon + UKA seçilmiş vakalarda düşünülebilir.
  • Multikompartmental (bikompartmental veya trikompartmental) gonartroz.
  • Yaygın inflamatuar artrit (romatoid artrit, seronegatif spondiloartropati).
  • Ligamentöz instabilite (MCL, LCL yetersizliği).
  • Sabit deformite (varus >15°, valgus >10°).
  • Charcot artropatisi.
  • Ekstansör mekanizma yetersizliği.

Rölatif kontrendikasyonlar:

  • Kontrolsüz diabetes mellitus (HbA1c >%8) — optimize edilmelidir.
  • Aktif sigara kullanımı — minimum 4-6 hafta öncesinden bırakma.
  • Aktif periodontit ve dental odaklı enfeksiyon.
  • MRSA taşıyıcılığı — dekolonizasyon protokolü.
  • Yetersiz motivasyon ve gerçekçi olmayan beklenti profili.

UKA vs TKA: Karar Verme

UKA ile TKA arasında karar verme; hastanın anatomik, klinik ve fonksiyonel parametreleri ile deneyimli cerrahın değerlendirmesiyle bireyselleştirilir.

UKA avantajları: Daha küçük kesi (8-10 cm vs 15-20 cm), daha az kemik rezeksiyonu, daha az kan kaybı ve tranexamik asit ihtiyacı, daha hızlı iyileşme (2-4 hafta vs 6-12 hafta), daha doğal diz hissi ve daha yüksek FJS-12 skoru, daha düşük komplikasyon oranı (PJI %0.2-0.5 vs %0.5-1, VTE, mortalite), daha yüksek hasta memnuniyeti, daha liberal spora dönüş, daha kolay revizyon (UKA→TKA primer TKA komponentleriyle çoğu vakada mümkün).

TKA avantajları: Daha geniş endikasyon aralığı (multikompartmental hastalık, ileri deformite, ligamentöz instabilite, inflamatuar artrit), daha yüksek uzun dönem sağkalım (20 yıl %88-92 vs UKA 20 yıl %78-83), tek seferde tüm eklem yüzeylerinin yenilenmesi.

Medial UKA

Medial UKA tüm UKA'ların yaklaşık %90'ını oluşturur. İzole medial kompartıman gonartrozu ("bone-on-bone" medial kompartıman) durumunda medial femoral kondil ve medial tibia platosu yenilenir. Klasik Kozinn-Scott kriterlerini ve ACL intaktlığını taşıyan hastalarda başarı oranı yüksektir. Robotik-YZ destekli medial UKA (Mako Partial Knee, ROSA Knee) 10 yıl sağkalımı %92-95'e ulaştırmıştır. Ana implant sistemleri: Oxford Partial Knee (mobil bearing), Zimmer Persona Partial (sabit bearing), Stryker Mako UKA (sabit bearing), DePuy Sigma HP Partial Knee (sabit bearing).

Lateral UKA

Lateral UKA tüm UKA'ların %5-10'unu oluşturur. İzole lateral kompartıman gonartrozu daha nadirdir ve sıklıkla valgus deformitesi ile birliktedir. Lateral kompartıman biyomekaniği medialden farklıdır (daha yüksek mobilite, femoral roll-back), bu nedenle lateral UKA'da sabit bearing tasarımlar (Zimmer Persona Partial Lateral, Stryker Mako Lateral UKA) tercih edilir; mobil bearing Oxford Lateral UKA'da dislokasyon oranı daha yüksektir. Robotik-YZ destekli lateral UKA sonuçları son yıllarda medial UKA'ya yaklaşmıştır.

Patellofemoral UKA (PFJ Artroplastisi)

Patellofemoral UKA (PFJ artroplastisi); izole patellofemoral eklem osteoartriti (trokleer displazi, post-travmatik PFJ artrozu, kondromalazi ileri evreleri) durumunda patella ve trokleer sulcus'un yenilenmesi işlemidir. Modern trokleer implantlar (Zimmer Persona Patellofemoral, Stryker Mako PFJ, DePuy Sigma PFJ) anatomik trokleer geometri ve patellar kongrüans sağlar. 10 yıl sağkalım %85-92 aralığındadır. Kombine izole medial + PFJ tutulumunda bikompartmental UKA (medial UKA + PFJ) veya TKA alternatifleri değerlendirilir.

Mobil vs Sabit Bearing UKA

Mobil bearing UKA (Oxford Partial Knee):Tibial polietilen insert femoral komponent ve tibial metal tepsi arasında serbestçe hareket eder; kongruent yüzeyler ve düşük kontakt stresi sayesinde polietilen aşınması minimaldir (0.01-0.02 mm/yıl). Avantajlar: mükemmel polietilen aşınma profili, 30+ yıl sağkalım potansiyeli, doğal kinematiğe yakın hareket. Dezavantajlar: dislokasyon riski (%1-2), teknik açıdan öğrenme eğrisi, ligamentöz denge hassasiyeti.

Sabit bearing UKA (Zimmer Persona Partial, Stryker Mako UKA, DePuy Sigma HP): Tibial insert metal tepsiye sabit birleştirilir; dislokasyon riski yoktur. Avantajlar: dislokasyon riski yok, teknik olarak tolerabl, geniş endikasyon aralığı, robotik platformlarla iyi uyum. Dezavantajlar: klasik polietilenlerde daha yüksek aşınma (modern HXLPE ile minimize edilmiştir). 2026 kanıtları uzun dönem sağkalım açısından iki tasarım arasında anlamlı fark göstermemektedir.

İmplant Materyalleri

Modern UKA implantları yüksek kaliteli metal alaşımlar ve gelişmiş polietilen teknolojileri kullanır.

  • Kobalt-krom (CoCr): Standart femoral komponent materyali; mükemmel aşınma direnci, biyouyumluluk ve mekanik dayanıklılık.
  • Oksidize zirkonyum (Oxinium — Smith & Nephew): Kobalt-krom alaşımına göre 4900 kez daha düşük aşınma katsayısı; nikel allerjisi hastalarında güvenli; genç aktif hastalarda tercih edilir.
  • HXLPE (yüksek yoğunluklu çapraz bağlı polietilen): Gamma-ışını radyasyonu ile çapraz bağlanmış polietilen; aşınma oranını klasik polietilene göre %85-95 azaltır.
  • E-vitamin infüze HXLPE: Oksidatif dejenerasyonu önler ve mekanik özellikleri korur; en modern polietilen teknolojisidir.
  • Titanyum alaşım (Ti6Al4V): Tibial metal tepsi ve çimentosuz komponent kaplamaları için tercih edilir; osseointegrasyon için hidroksiapatit yüzey kaplama.

Çimentolu vs Çimentosuz UKA

Çimentolu UKA: UKA'ların çoğunda standart fiksasyon yöntemidir. Polimetilmetakrilat (PMMA) kemik çimentosu ile hızlı ve güvenli immediate fiksasyon sağlanır; osteoporotik kemik stokunda avantajlıdır. Dezavantaj: uzun dönemde çimento-kemik ara yüzey aseptik gevşemesi.

Çimentosuz UKA: Hidroksiapatit veya poroz titanyum kaplama ile osseointegrasyon sağlar. Genç aktif hastalarda ve iyi kemik stokunda tercih edilir. Uzun dönem sağkalım verileri çimentolu UKA'ya eş veya üstün olabilir. Postoperatif ilk 6 haftada yük kısıtlaması gerekmez (kompresyon fiksasyonu).

Robotik-YZ Destekli UKA

Robotik-YZ destekli UKA 2026 pratiğinin en önemli teknolojik ilerlemesidir. Ana platformlar:

  • Mako Partial Knee (Stryker): Preoperatif BT bazlı 3D planlama, haptik sınırlı robotik kol ile milimetrik kesi doğruluğu, dinamik ligament denge ölçümü, medial ve lateral UKA + PFJ desteği.
  • ROSA Knee (Zimmer Biomet): İmajsız veya BT bazlı planlama, semi-otonom robotik kol, geniş implant kütüphanesi (Persona Partial dahil).
  • CORI (Smith & Nephew): İmajsız handheld robotik sistem, kompakt boyut, düşük OR footprint, Journey II BCS ve Journey II Uni desteği.
  • VELYS (DePuy Synthes): İmajsız planlama, Sigma HP ve ATTUNE Uni implant desteği, kolay entegrasyon.

Robotik UKA avantajları: implant yerleşim doğruluğu (outlier oranı manuel %20-30'dan robotik <%1), overcorrection'dan kaçınma (mekanik aks postop 2-3° varus rezidüel korunur), 10 yıl sağkalım iyileşmesi (manuel %88-92 vs robotik %92-95), erken PROMs iyileşmesi (KOOS, FJS-12), öğrenme eğrisinin kısaltılması (düşük hacimli cerrahlar için özellikle).

Minimal İnvaziv Kuadriseps Koruyucu Teknik

UKA doğası gereği minimal invaziv bir prosedürdür. Modern yaklaşımlar kesiyi 8-10 cm'ye indirir, kuadriseps tendonuna dokunulmaz (kuadriseps koruyucu — subvastus veya midvastus yaklaşım), patella evertasyona gerek kalmaz. Bu; postoperatif ağrının azalması, erken kuadriseps aktivasyonu, daha hızlı bağımsız yürüme ve aynı gün taburculuk fizibilitesi sağlar.

Prehabilitasyon ve Preoperatif Optimizasyon

UKA'da prehabilitasyon TKA'ya göre daha kısa süreli ancak yine kritik önemdedir:

  • Kuadriseps ve gluteal güçlendirme egzersizleri (4-6 hafta).
  • ROM egzersizleri, düşük etkili aerobik (bisiklet, yüzme).
  • Kilo optimizasyonu (VKİ >35 hastalarda %5-10 kilo kaybı).
  • Glisemik kontrol (HbA1c <%7 hedefi).
  • Sigara bırakma (minimum 4-6 hafta).
  • Dental odaklı enfeksiyon eradikasyonu.
  • MRSA taraması ve dekolonizasyon (mupirosin nazal, klorheksidin banyo).
  • Beklenti yönetimi ve baseline PROMs (WOMAC, KOOS, FJS-12) kaydı.

ERAS Protokolleri ve Aynı Gün Taburculuk

UKA, ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protokolleri ile aynı gün taburculuk için ideal bir prosedürdür. 2026 pratiğinde uygun hastalarda %70-90 aynı gün taburculuk oranı sağlanmaktadır. ERAS bileşenleri: preoperatif karbonhidrat yüklemesi ve minimal açlık, spinal + adduktör kanal bloğu + IPACK anestezi, periartiküler kokteyl enjeksiyonu, tranexamik asit, turnike kullanımının minimize edilmesi, ameliyathanede ekstübasyon ve erken mobilizasyon, oral multimodal analjezi (NSAİİ, asetaminofen, minimal opioid), postop 4-6 saat içinde ayağa kaldırma, taburculuk eğitimi ve telemetrik takip.

Anestezi ve Multimodal Analjezi

UKA için tercih edilen anestezi spinal anestezi + adduktör kanal bloğu + IPACK bloğu kombinasyonudur. Spinal anestezi genel anesteziye göre mortalite, VTE, delir, kanama ve pulmoner komplikasyonlar açısından üstündür. Multimodal analjezi bileşenleri:

  • Preoperatif oral gabapentinoid (pregabalin 75 mg) ve asetaminofen 1 g.
  • Adduktör kanal bloğu (ropivakain %0.5) — kuadriseps korunur, mobilizasyon güvenli.
  • IPACK bloğu (interspace between popliteal artery and capsule of the posterior knee) — posterior diz ağrısı için.
  • Periartiküler kokteyl enjeksiyonu (ropivakain + adrenalin + morfin + steroid + ketorolak).
  • Postoperatif oral NSAİİ (celecoxib 200 mg 2×1) + asetaminofen 1 g 4×1.
  • Minimal opioid (kısa süreli oksikodon ihtiyaç halinde, <3-5 gün).

VTE Profilaksisi ve Kan Yönetimi

UKA'da VTE riski TKA'ya göre daha düşüktür (%0.5-1 vs %1-2). 2026 pratiğinde profilaksi hasta risk profiline göre bireyselleştirilir: düşük risk hastalarda aspirin 81 mg 2×1 (10-14 gün), yüksek risk hastalarda LMWH (enoksaparin 40 mg/gün) veya oral antikoagülan (rivaroksaban, apiksaban) 10-14 gün. Mekanik profilaksi (SCD, erken mobilizasyon) standarttır. Kan yönetimi: IV veya topikal tranexamik asit kanamayı %30-40 azaltır ve transfüzyon ihtiyacını <%1'e indirir; UKA'da transfüzyon nadir gerekir.

Cerrahi Teknik Adım Adım

  1. Spinal anestezi + adduktör kanal bloğu + IPACK bloğu uygulanır.
  2. Sırtüstü pozisyon, diz 90° fleksiyonda; opsiyonel turnike (robotik sistemlerde sıklıkla kullanılmaz).
  3. Klorheksidin cilt hazırlığı; steril örtme.
  4. Medial parapatellar mini-artrotomi (medial UKA için) veya lateral parapatellar mini-artrotomi (lateral UKA için) — 8-10 cm kesi, kuadriseps koruyucu (subvastus/midvastus).
  5. Karşı kompartıman, ACL ve menisküs intraoperatif direkt görme ile doğrulanır — endikasyon reddi (multikompartmental hastalık veya ACL yetersizliği) durumunda TKA'ya konversiyon planlanır.
  6. Robotik sistemlerde (Mako, ROSA) preoperatif BT bazlı 3D plan yüklenir; hasta anatomisi bilezik registrasyonu ile eşleştirilir. İmajsız sistemler (CORI, VELYS) intraoperatif registrasyon yapar.
  7. Femoral kondil hazırlığı: distal, posterior ve chamfer kesiler robotik kol veya jig ile milimetrik uygulanır.
  8. Tibial hazırlık: sagittal ve horizontal kesiler ile tibia platosu hazırlanır; tibial slope (3-7° posterior) ve rotasyon kontrol edilir.
  9. Trial komponentler yerleştirilir; ROM, ligament dengesi ve mekanik aks kontrol edilir. Overcorrection'dan kaçınılır (postop mekanik aks 2-3° varus rezidüel korunur).
  10. Robotik sistemlerde dinamik ligament denge ölçümü ile medial-lateral kompartıman yükleri değerlendirilir.
  11. Final femoral ve tibial komponentler yerleştirilir; çimentolu (PMMA) veya çimentosuz fiksasyon uygulanır.
  12. Mobil bearing (Oxford) veya sabit bearing polietilen insert yerleştirilir.
  13. Periartiküler kokteyl enjeksiyonu uygulanır.
  14. Bol irrigasyon; hemostaz kontrolü.
  15. Tabakalı kapama: kapsül-retinaculum absorbable sütür, subkutan absorbable, cilt intradermal absorbable veya cilt yapıştırıcı.
  16. Steril pansuman; postop 4-6 saat içinde mobilizasyon.

Fazlı Rehabilitasyon

UKA rehabilitasyonu TKA'ya göre daha hızlı seyreder:

  • Faz 1 (0-1 hafta): Aynı gün mobilizasyon; koltuk değneği veya baston ile tam yük verme (WBAT); pasif ve aktif asisted ROM (hedef 0-90°); kuadriseps set, düz bacak kaldırma; kriyoterapi ve elevasyon.
  • Faz 2 (1-3 hafta): Baston ile yürüme; ROM 0-115°; kuadriseps ve gluteal güçlendirme (kapalı zincir); denge egzersizleri; sabit bisiklet başlanır.
  • Faz 3 (3-6 hafta): Bağımsız yürüme; ROM 0-125°+; ilerleyici güçlendirme; propriosepsion ve nöromuskuler kontrol; hafif direnç egzersizleri.
  • Faz 4 (6-12 hafta): ADL'e tam dönüş; hafif aktiviteler (yürüyüş, yüzme, bisiklet, golf, yoga, pilates); işe dönüş (masa başı iş 2-4 hafta, aktif iş 6-8 hafta).
  • Faz 5 (3-6 ay): Spora dönüş (düşük etkili); doubles tenis, kayak, hafif jogging; giyilebilir sensörlerle aktivite takibi.

Aktiviteye ve Spora Dönüş

UKA sonrası spora dönüş TKA'ya göre daha liberaldir. Önerilen aktiviteler: yürüyüş, yüzme, bisiklet, eliptik, yoga, pilates, golf, doubles tenis, kayak (deneyimli), hafif jogging, hafif ağırlık antrenmanı, dans. Rezerv aktiviteler (bireyselleştirilir): uzun mesafe koşu, singles rekabetçi tenis, basketbol, futbol, temaslı sporlar. 2026 verileri UKA'lı sporcuların %85-90'ının preoperatif aktivite düzeyine döndüğünü göstermektedir.

Uzun Dönem Sağkalım

UKA sağkalım verileri (AOANJRR, NJR, İskandinav protez kayıtları — 2026):

  • 10 yıl sağkalım: %88-93 (manuel), %92-95 (robotik).
  • 15 yıl sağkalım: %83-88.
  • 20 yıl sağkalım: %78-83.
  • 25 yıl sağkalım: %70-75 (Oxford UKA uzun dönem verileri).

Sağkalımı etkileyen faktörler: hasta seçim doğruluğu (Kozinn-Scott + modern kriterler), cerrah hacmi (yılda >30 UKA yüksek hacim eşiği), implant yerleşim doğruluğu (robotik teknoloji), overcorrection'dan kaçınma, hasta VKİ ve aktivite düzeyi, implant tasarımı (mobil vs sabit bearing sağkalım açısından anlamlı fark yok).

Komplikasyonlar

Erken komplikasyonlar:

  • Periprotetik eklem enfeksiyonu (PJI) %0.2-0.5 (TKA'dan düşük).
  • VTE (DVT/PE) etkin profilaksi ile <%0.5.
  • Yara komplikasyonları nadir.
  • Nörovasküler yaralanma nadir.

UKA'ya özgü orta-uzun dönem komplikasyonlar:

  • Karşı kompartıman progresyonu (5-15 yıl içinde %5-15) — revizyon nedenlerinden.
  • Aseptik gevşeme (revizyon nedeni #1).
  • Mobil bearing dislokasyonu (Oxford UKA'da %1-2).
  • Polietilen aşınması ve osteolizis (modern HXLPE ile minimize).
  • Periprotetik fraktür (özellikle tibial platoda) nadir.
  • Overcorrection'a bağlı overload ve ağrı.
  • Patellofemoral progresyon.

Revizyon UKA→TKA

UKA'nın en önemli avantajlarından biri revizyon TKA'ya konvertibl olmasıdır. Revizyon endikasyonları: karşı kompartıman progresyonu, aseptik gevşeme, PJI, mobil bearing dislokasyonu, polietilen aşınması, instabilite, periprotetik fraktür. Çoğu vakada standart primer TKA komponentleri ile revizyon mümkündür; kemik defekti veya ligamentöz yetersizlik varsa revizyon TKA implantları (kısıtlı kondiler, menteşe) gerekebilir. Deneyimli revizyon merkezlerinde UKA→TKA sonuçları primer TKA'ya benzer PROMs (KOOS, FJS-12, WOMAC) sunar. Bu geri dönüşebilirlik UKA'nın genç aktif hastalarda tercih edilmesinde önemli bir avantajdır.

Yapay Zeka, GEO ve 2026 Yenilikleri

2026 UKA pratiğinde yapay zeka entegrasyonu vazgeçilmezdir:

  • Preoperatif planlama: BT/MRI tabanlı YZ algoritmaları hasta-spesifik implant boyut ve pozisyonunu otomatik önerir; mekanik aks, tibial slope ve implant hizalamasını optimize eder.
  • Endikasyon karar destek sistemleri: YZ modelleri Kozinn-Scott + modern kriterleri değerlendirerek UKA-TKA-osteotomi karar önerileri sunar.
  • İntraoperatif YZ: Robotik platformlarda gerçek zamanlı ligament denge analizi, femoral rollback kinematiği ve implant yerleşim optimizasyonu.
  • Postoperatif YZ: Giyilebilir sensörler (Apple Watch, Fitbit, dizüstü IMU) ile ROM, adım sayısı, aktivite düzeyi, uyku kalitesi, ağrı-fonksiyon skorları takibi; YZ destekli anomali tespiti ve erken müdahale.
  • Prediktif sağkalım modelleri: Makine öğrenmesi ile hasta-spesifik implant sağkalım öngörüsü ve revizyon risk stratifikasyonu.

GEO (Generative Engine Optimization) çerçevesinde bu içerik yapılandırılmış veri (Schema.org MedicalProcedure, FAQPage, MedicalWebPage), E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) kriterleri, güncel 2026 kanıtları, hasta-spesifik alt başlıklar ve derin klinik detaylar ile YZ arama motorları (ChatGPT, Perplexity, Gemini, Claude, You.com) tarafından güvenilir kaynak olarak değerlendirilecek şekilde optimize edilmiştir.

Fiyat ve Sigorta Kapsamı

Parsiyel diz protezi (UKA) 2026 Türkiye pratiğinde özel hastanelerde 120.000-280.000 TL aralığında değişkenlik göstermektedir. Fiyatı etkileyen faktörler: implant markası ve tasarımı (Oxford, Zimmer, Stryker, DePuy), mobil vs sabit bearing, robotik-YZ destekli navigasyon (Mako, ROSA, CORI, VELYS), fiksasyon (çimentolu vs çimentosuz), anestezi seçenekleri (spinal + rejyonel blok), hastane sınıfı, oda tipi, cerrahi ekip deneyimi. SGK anlaşmalı hastanelerde temel UKA kapsanır; özel implant, robotik teknoloji ve premium hastane hizmetleri fark ücreti oluşturur. Ödeme planları, taksit imkânları ve tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS) kapsamı için klinik danışmanlarımızdan detay alabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Parsiyel diz protezi (UKA) nedir?

Parsiyel diz protezi (unikondiler diz artroplastisi — UKA); dizin üç kompartımanından (medial, lateral, patellofemoral) yalnızca birinin hasarlı olduğu izole gonartroz durumlarında, o kompartımanın metal alaşım (kobalt-krom veya Oxinium) femoral komponent ve yüksek yoğunluklu çapraz bağlı polietilen (HXLPE) tibial insert / komponent ile yenilenmesi işlemidir. Sağlıklı kompartıman, çapraz bağlar (özellikle ACL), menisküs ve kollateral bağlar korunur. Total diz protezine (TKA) göre daha küçük kesi, daha az kemik rezeksiyonu, daha hızlı iyileşme, daha doğal diz hissi (proprioseption korunur) ve daha yüksek FJS-12 (Forgotten Joint Score) skorları sağlar. 2026 pratiğinde robotik-YZ destekli navigasyon (Mako, ROSA, CORI, VELYS) UKA'nın implant yerleşim doğruluğunu ve orta dönem sağkalımını anlamlı iyileştirmiştir.

Parsiyel diz protezi kimlere uygundur?

UKA endikasyonu Kozinn-Scott klasik kriterleri ve modern genişletilmiş kriterlerle belirlenir: izole medial, lateral veya patellofemoral kompartıman gonartrozu, intakt ön çapraz bağ (ACL), korunmuş hareket açıklığı (ROM &gt;110°, fleksiyon kontraktürü &lt;10°), sabit ve düzeltilebilir varus (&lt;10-15°) veya valgus (&lt;10°) deformitesi, intakt kollateral bağlar ve karşı kompartıman kıkırdak yüzeyi, orta düzey aktivite profili. Modern kanıtlar 60 yaş altı genç aktif hastalarda, VKİ &gt;30 obez hastalarda ve sporcularda dahi doğru seçilmiş olgularda UKA'nın başarılı olduğunu göstermektedir. Robotik-YZ destekli platformlar hasta-spesifik implant yerleşimi ile endikasyon aralığını güvenle genişletmiştir.

UKA ile TKA arasındaki farklar nelerdir?

UKA (parsiyel) yalnızca hastalıklı kompartımanı yeniler; TKA (total) üç kompartımanı da yeniler. UKA avantajları: daha küçük kesi (~8-10 cm vs 15-20 cm), daha az kemik rezeksiyonu, daha az kan kaybı, daha hızlı iyileşme (2-4 hafta vs 6-12 hafta), daha doğal diz hissi, daha yüksek FJS-12 skoru, daha kolay revizyon (UKA→TKA), daha düşük komplikasyon oranı (PJI, VTE, mortalite), daha yüksek hasta memnuniyeti. TKA avantajları: daha geniş endikasyon aralığı, daha yüksek uzun dönem sağkalım (20 yıl %88-92 vs UKA 20 yıl %80-85), ileri deformite ve multikompartmental hastalıkta güvenli. Karar hasta-spesifik anatomik, klinik ve fonksiyonel parametrelere göre bireyselleştirilir; deneyimli cerrah değerlendirmesi belirleyicidir.

Robotik UKA'nın manuel UKA'ya göre avantajları nelerdir?

Robotik-YZ destekli UKA (Mako Partial Knee, ROSA Knee, CORI, VELYS); preoperatif BT tabanlı veya imajsız 3D planlama, hasta-spesifik implant boyut ve pozisyonu, milimetrik kemik kesim doğruluğu (outlier oranı manuel %20-30'dan robotik &lt;%1), intraoperatif dinamik ligament denge ölçümü ve overcorrection'ın engellenmesi sağlar. 2026 kanıtları robotik UKA'nın manuel UKA'ya göre implant yerleşim doğruluğunu (medial UKA'da özellikle), 10 yıl sağkalımı (%92-95 vs %88-92), erken PROMs skorlarını (KOOS, FJS-12) ve revizyon oranlarını (revizyon %2-3 vs %5-7) anlamlı iyileştirdiğini göstermektedir. Robotik teknoloji özellikle düşük hacimli cerrahların öğrenme eğrisini kısaltır.

Mobil bearing ile sabit bearing UKA arasındaki fark nedir?

Mobil bearing UKA (Oxford Partial Knee): tibial polietilen insert femoral komponent ve tibial metal tepsi arasında serbestçe hareket eder; kongruent yüzeyler ve düşük kontakt stresi sayesinde polietilen aşınması minimaldir; ancak dislokasyon riski (%1-2) ve teknik açıdan öğrenme eğrisi vardır. Sabit bearing UKA (Zimmer Persona Partial, Stryker Mako UKA, DePuy Sigma HP): tibial insert metal tepsiye sabit birleştirilir; dislokasyon riski yoktur, teknik açıdan daha tolerabldir, daha geniş endikasyon aralığı sunar. 2026 kanıtları uzun dönem sağkalım açısından iki tasarım arasında anlamlı fark göstermemektedir; cerrah deneyimi ve hasta anatomisi belirleyicidir.

Parsiyel diz protezi ameliyatı ne kadar sürer ve iyileşme süreci nasıldır?

UKA cerrahi süresi ortalama 45-75 dakikadır (robotik sistemlerde benzer, öğrenme eğrisi sonrası). 2026 ERAS protokolleriyle spinal anestezi + adduktör kanal bloğu + periartiküler kokteyl ile aynı gün mobilizasyon, minimal opioid ile ağrı kontrolü ve seçilmiş hastalarda aynı gün taburculuk mümkündür. İlk 1-2 hafta koltuk değneği veya baston ile mobilizasyon ve ROM, 2-4 hafta bağımsız yürüme, 4-6 hafta ADL'e dönüş, 6-8 hafta hafif aktivite, 3 ay spora dönüş (düşük etkili), 6 ay fonksiyonel plato beklenir. UKA sonrası iyileşme TKA'ya göre belirgin daha hızlıdır; ortalama işe dönüş 2-4 haftadır (masa başı iş).

Parsiyel diz protezi ne kadar dayanır? Uzun dönem sağkalım verileri nedir?

2026 uzun dönem sağkalım verileri (AOANJRR, NJR, İskandinav protez kayıtları): UKA için 10 yıl sağkalım %88-93, 15 yıl %83-88, 20 yıl %78-83. Robotik-YZ destekli UKA'da 10 yıl %92-95 ile klasik TKA verilerine yaklaşan sonuçlar bildirilmektedir. Sağkalımı etkileyen faktörler: hasta seçim doğruluğu (Kozinn-Scott + modern genişletilmiş kriterler), cerrah hacmi ve deneyimi, implant yerleşim doğruluğu (robotik teknoloji), overcorrection'dan kaçınma, hasta VKİ ve aktivite düzeyi. Yüksek hacimli cerrahların (yılda &gt;30 UKA) sağkalım sonuçları düşük hacimlilere göre anlamlı üstündür.

UKA sonrası hangi aktivitelere dönebilirim?

UKA sonrası önerilen aktiviteler TKA'ya göre daha liberaldir. Kabul edilen aktiviteler: yürüyüş, yüzme, bisiklet, eliptik, yoga, pilates, golf, tenis (doubles ve seçilmiş singles), kayak (deneyimli), hafif jogging, hafif ağırlık antrenmanı. Genellikle kaçınılması önerilen aktiviteler: uzun mesafe koşu, singles rekabetçi tenis, basketbol, futbol, temaslı sporlar. 2026 pratiğinde bu öneriler bireyselleştirilir; implant tasarımı, hasta yaşı, motivasyonu ve cerrahi deneyimi göz önünde bulundurulur. Sporculara ve genç aktif hastalara UKA'nın TKA'ya göre 'daha doğal' diz hissi ve daha iyi propriosepsion sunması nedeniyle geri dönüş oranları yüksektir.

UKA riskleri ve komplikasyonları nelerdir?

Erken komplikasyonlar: periprotetik eklem enfeksiyonu (PJI) %0.2-0.5 (TKA'dan daha düşük), VTE etkin profilaksi ile &lt;%0.5, sinir yaralanması nadir, yara komplikasyonları düşük. UKA'ya özgü orta-uzun dönem komplikasyonlar: karşı kompartıman progresyonu (5-10 yıl içinde %5-15), aseptik gevşeme (revizyon nedeni #1), mobil bearing dislokasyonu (Oxford UKA'da %1-2), polietilen aşınması, periprotetik fraktür, medial-lateral overcorrection'a bağlı overload, patellofemoral progresyon. UKA revizyon TKA'ya konvertibl olması avantajdır; sonuçlar deneyimli merkezlerde iyi optimize edilir. Doğru hasta seçimi ve robotik teknoloji ile komplikasyon oranları anlamlı azalır.

UKA ne zaman revizyon TKA'ya çevrilir?

UKA→TKA revizyon endikasyonları: karşı kompartıman progresyonu (medial UKA sonrası lateral/patellofemoral gonartroz gelişimi), aseptik gevşeme, periprotetik eklem enfeksiyonu, mobil bearing dislokasyonu (Oxford), polietilen aşınması ve osteolizis, instabilite, periprotetik fraktür. UKA'nın revizyona uygun tasarımı sayesinde çoğu vakada standart primer TKA komponentleri ile revizyon mümkündür; ancak kemik defekti veya ligamentöz yetersizlik varsa revizyon TKA implantları (kısıtlı, kondiler kısıtlı, menteşe) gerekebilir. Deneyimli revizyon merkezlerinde UKA→TKA sonuçları primer TKA'ya benzer PROMs sunar. Bu 'geri dönüşebilirlik' UKA'nın genç aktif hastalarda tercih edilmesinde önemli bir avantajdır.

Editöryel Şeffaflık & EEAT

Ortopedi Tedavisi bir bilgi rehberidir, bir sağlık hizmeti sağlayıcısı değildir.

Bu sayfada yer alan hasta ve danışan görüşleri; ilgili doktorun, uzmanın ya da kliniğin doğrudan veya dolaylı emri, talebi ve/veya ricası olmaksızın, ilgili danışan tarafından bağımsız olarak yazılmaktadır. Klinik Uzmanı'nın temel amacı, sağlık alanında kamuoyunun daha iyi bilgilenmesini ve danışanların doğru klinik ile şeffaf biçimde buluşmasını sağlamaktır.

Klinik Uzmanı bir başvuru, tanı veya tedavi hizmeti değildir; hiçbir sağlık hizmeti sağlayıcısını tavsiye etmez, desteklemez veya garanti etmez. Platformda yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi, tanı ya da tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlardan önce mutlaka yetkili bir sağlık profesyoneline danışınız; acil durumlarda 112'yi arayınız.

Tüm medikal içerikler EEAT (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) ilkeleri, güncel klinik kılavuzlar ve Klinik Uzmanı Medikal Redaksiyon Politikası çerçevesinde hazırlanır, hekim onayından geçer ve düzenli olarak gözden geçirilir.

Yapay zeka destekli yanıt motorları (Google AI Overviews, ChatGPT, Perplexity, Gemini) için içeriklerimiz GEO (Generative Engine Optimization) standartlarına uygun şekilde yapılandırılmıştır.

Parsiyel Diz Protezi (UKA) İçin Uzman Değerlendirmesi

İzole medial, lateral veya patellofemoral gonartrozunuz var ise ve TKA'ya alternatif hasta-spesifik parsiyel diz protezi (UKA) değerlendirmesi için robotik-YZ destekli, 2026 standartlarında planlama sunuyoruz. Kozinn-Scott klasik kriterleri ve modern genişletilmiş endikasyonlar çerçevesinde detaylı klinik ve radyografik değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.